Niệm Khúc Cuối – Ngô Thụy Miên

Ngày xưa, cái hồi còn bé tý ti ấy, tôi không thích nghe nhạc vàng vì nghe không hiểu. Nó buồn buồn mà nó cứ rầu rầu chẳng có chút chi vui tươi hồ hởi. Nhưng mà cứ trưa trưa mẹ bật nhạc vọng từ nhà trên xuống dưới là  giai điệu nó trôi tuột vào lòng từ bao giờ. Để bây giờ vô tình nghe lại ở đâu đó trên phố, quán cafe vỉa hè hay trên YouTube, lòng cứ lâng lâng nhớ về buổi mùi trưa trưa về chiều hồi xưa, mặc dù tất cả chỉ đọng lại trong một khoảnh khắc rất mơ hồ màu nắng. Ấy cũng đủ xuyến xao.

Tôi luyện thành thói quen thích nghe nhạc vàng khắp năm châu bốn bể chắc là vì mẹ (có mấy bài da diết ỉ ôi quá tôi cũng chào thua, sến tan cả da gà nghe không hiểu). Hồi bé tôi nhớ mẹ có cái đài cát xét nhỏ đặt kế bên ghế ngồi, cứ buồn buồn là mẹ mở nhạc nghe. Có dạo sớm mưa chiều nắng mẹ cứ để đài bật, băng cát xét chạy hết tôi lại bỏ vào cho mẹ. Rồi tôi nhớ một bài mà mãi tôi không biết tên, thỉnh thoảng lơ mơ thì giai điệu vang lên trong đầu, nghĩ, “A, chắc đây nhạc Trịnh, cứ tìm nghe nhạc Trịnh thấy quen quen là biết ngay.” Nhưng đâu có ai ngờ nó là “Niệm Khúc Cuối” năm 71 của Ngô Thụy Miên.

Hôm nay vừa lúc muốn kể chuyện về nắng mà chưa gom góp đủ ký ức nên buồn buồn gác chân nghe “Niệm khúc cuối”. Nói ra chứ, độc lời thôi không nghe nhạc bụng đã khen hết sảy, không khác gì thơ tình nhạc sỹ gửi người thương. Người viết có lòng mà người nghe không nhận.

Vậy xin chia buồn.

“Dù cho mưa tôi xin đưa em đến cuối cuộc đời
Dù cho mây hay cho bão tố có kéo qua đây
Dù có gió, có gió lạnh đầy
có tuyết bùn lầy, có lá buồn gầy
Dù sao, dù sao đi nữa tôi vẫn yêu em

Dựa vai nhau cho nhau yên vui ấm áp cuộc đời
Tìm môi nhau cho nhau rã nát, rã nát tim đau
Vừa đôi tay, ước muốn tù đầy
tóc rối bạc màu, vết dấu tình sầu
Nhìn em, nhìn em giây phút, muốn nói yêu em

Xin cho tôi, tôi như cơn ngủ
Ru em, đưa em một lần
Ru em vào mộng, đưa em vào đời
Một thời yêu đương
Cho tôi xin em như gối mộng
Cho tôi ôm em vào lòng
Xin cho một lần, cho đêm mặn nồng
Yêu thương vợ chồng

Dù mai đây ai đưa em đi đến cuối cuộc đời
Dù cho em, em đang tâm xé, xé nát tim tôi
Dù có ước, có ước ngàn lời
có trách một đời, cũng đã muộn rồi
Tình ơi! Dù sao đi nữa xin vẫn yêu em”

#10 Màu Trắng

Khi buồn phiền tôi viết rất nhiều. Khi đôi tay muốn viết là lúc tôi biết mình đang rất buồn phiền. Không phải tôi lúc nào cũng buồn phiền cả, có những mùa tôi chẳng viết được chữ nào vì… chẳng có gì để buồn phiền. Nếu bạn có để ý thì gần như tháng 12 năm nào tôi cũng cặm cụi hoặc viết, hoặc lảm nhảm về một vài điều gì đấy. Có khi tôi dồn hết buồn phiền vào tháng 12 không chừng?

Bạn tôi luôn bảo, “Trang, you have a sun-shiny smile, you make me feel good.” Tôi rất lấy làm vui. Lúc tôi nghe nhạc của Trần Lê Quỳnh, tôi nhớ bạn lắm.

“Đằng sau từng lời hờ hững
Là tháng năm sắp qua rồi
Đằng sau nụ cười hạnh phúc
Là tiếng khóc lúc không người

Một ngôi nhà vắng
Một đêm trắng như những nỗi buồn trong đêm mùa đông
Hay màu hoa đang chờ lúc xuân sang thức dậy”

Tôi không thích giọng nữ cao. Tôi nghe nhạc để tâm hồn được an ủi, và để không quên đi bản chất của mình. Tôi thích nghe cái chất giọng trầm, buồn, và cực thấp của đàn ông. Ngoại trừ chị Nguyên Hà, Jung In (tôi thích chất giọng của chị khi ft. Leessang), Lê Cát Trọng Lý – truyền nhân của nhạc Trịnh và Patti Page – biểu tượng âm nhạc của thời hoàng kim Jazz/Pop; tôi chết mê mết mệt một nàng du học sinh Anh, Hy.

Tôi không hiểu gì về âm nhạc, không yêu âm nhạc như người ta yêu Manchester United (hôm qua khi họ vừa chiến thắng trên sân Old Trafford, con dân tung hê vang dội, một người lạ ôm chầm lấy tôi, nước mắt lem nhem hô hào trong vui sướng; vì tôi mặc đồ đỏ hay chăng?). Tôi chỉ thèm nghe vài lời tự tình an ủi, để xóa đi sự im lặng, trống rỗng, và lạnh lùng.

Và ít có ai như Trần Lê Quỳnh, như Quốc Bảo, khiến sống mũi tôi cứ cay cay.

Nếu bạn chưa biết: Nhạc sỹ Trần Lê Quỳnh sinh năm 1978 tại Hà Nội, quê gốc ở Hải Dương – tính ra tôi cũng là một nửa đồng hương ấy nhỉ. Anh sáng tác rất ít, rất kiệm nhạc, nhưng gần như tất cả giai điệu, câu chữ của anh đều có thể chạm đến tiếng lòng người nghe. Cách anh kể chuyện đầy chân thành, day dứt, và quyến luyến, như “Tuyết rơi mùa hè”, “Cô gái đến từ hôm qua”, “Chân tình, “Trăng dưới chân mình”, như “Màu trắng” mà tôi thích nhất. Thích bằng cả tâm hồn ngay từ nốt nhạc đầu tiên.

Raindrops Keep Fallin’ On My Head

Tôi nhớ nắng.

Cái ánh nắng nhạt nhòa và hong hanh chỉ ở Phần mới có. Cái nắng nhẹ nhàng và trầm lặng trên những cung đường vàng. Tôi có cả một bầu trời đầy nắng ở Việt Nam, nhưng tôi nhớ nắng.

Tám tháng trước, điều khiến tôi vui vẻ nhất khi tỉnh giấc là buổi sáng có nắng. Điều khiến tôi thấy được an ủi nhất là buổi chiều được ngắm nắng hoàng hôn. Khi đó bầu trời Helsinki luôn cao xanh vời vợi. Khi nhìn lên trời, gió sẽ thổi qua mái tóc. Tôi ngẩng đầu rất cao để nhìn em, tựa như chẳng có buồn phiền nào cao hơn nó cả.

Có lần tôi vô cùng buồn phiền trên xe buýt, cảm thấy ngột ngạt và bí bách như người thiếu oxi. Rồi tôi khóc ngất trên đường về nhà khi trời vừa đổ nắng. Từ khi cụ mất đi, tôi nghĩ mình đang bị giam cầm trong bầu trời mà bản thân không thể chạy thoát. Tôi đóng cửa bản thân suốt những tháng sau đó, lòng tôi rất trống trải, và tôi nhận ra quanh mình có rất nhiều người cô đơn, tôi là một trong số đó. Bước trên đường về nhà vào những ngày nắng, tôi thường bật khóc giữa trời, tưởng như chỉ có bầu trời mới hiểu được nỗi buồn dài rộng của con người ở dưới này vậy. Tôi không yêu ai, không có ai làm điểm tựa, tôi chỉ muốn khóc dưới bầu trời đầy nắng. Khi ngửa mặt lên trời và đưa tay che mắt, tôi nghĩ cụ sẽ tìm được tôi ở nơi xa xôi này.

Mỗi lần lòng buồn ghê gớm, tôi phải ‘refill’ với ‘positive energy’. Lần này tôi hết muốn nghe Bob Marley với “Three Little Birds”. Tôi thèm Dean Martin hay Frank Sinatra với chất giọng cực trầm đầy an ủi, sau cảm thấy B.J.Thomas cũng không tồi, nhưng vẫn quyết chọn Dean Martin vì mê mệt bản “La Vie En Rose” của người ấy. Tôi auto play một bài nhiều đến nỗi cô bạn hàng xóm phải chạy sang hỏi thăm, “Trang, mày ổn chứ?”

Sau đó, mùa đông đến, nắng ít hơn, tôi bị u uất. Tôi nhận ra mình phải về nhà, phải tạm biệt Helsinki. Tôi nghĩ tôi sẽ rất nhớ em (Nắng), nhưng tôi phải trở về. Tôi phải đi tìm ánh nắng của riêng tôi.

So I was on that plane home.

“Because I’m free, nothing’s worrying me.”

Passenger ở Helsinki

Tháng Mười năm 2016, tôi có tranh thủ đi concert của Passenger ở Helsinki. Cho đến khi về nhà ngả đầu lên gối, mũi tôi vẫn cay cay vì những lời chia sẻ của anh giữa hội trường gần một nghìn người đủ màu da sắc tộc.

Passenger là nghệ danh của ca sỹ, nhạc sỹ người Anh Michael David Rosenberg. Cả show diễn buổi tối hôm ấy anh cứ dùng cái tên Micheal rất bình thường của mình để trò chuyện với khán giả. Và sau buổi tối ngày hôm đó, cái tên Micheal chẳng còn tầm thường đối với người hâm mộ anh.

Anh đã dùng nửa cuộc đời của mình để busking (lưu diễn đường phố) trên khắp nước Anh, kể cả khi cái tên Passenger và “Let her go” đã in sâu trong lòng khán giả. Trong một lần busking ở góc phố vắng người trên đất Ý, Micheal gặp một người đàn ông đứng tuổi. Ông có dáng người đậm, cả linh hồn của ông toát lên một sự bi thương kỳ lạ. Khi Micheal hát, ông ngồi bên đường lắng nghe. Ông cúi đầu, vùi mặt vào gối, và cứ ngồi bất động trong tư thế đấy suốt một tiếng đồng hồ. Micheal lúc đó chột dạ, nghĩ, “Ông ấy chết rồi chăng? Did my music just kill a man?”

Micheal dừng hát, anh bước qua và đặt một tay lên vai người đàn ông. Khi ông ta ngước mắt nhìn lên, Micheal nhìn thấy ở người đàn ông chất đầy nỗi đau và nước mắt. Sau vài câu mở đầu, ông ta bảo Micheal, “Chàng trai, âm nhạc của cậu khiến tôi nhớ đến người vợ quá cố.” Họ hẹn nhau sẽ cùng đi du lịch qua 12 nước sau khi nghỉ hưu. Nhưng vì cơ sự riêng của mỗi người, cuộc hẹn bị trì hoãn. Cho đến khi họ sẵn sàng hoàn thành chuyến đi của mình, vé máy bay và phòng sạn đã đặt xong; người vợ bị chuẩn đoán ung thư giai đoạn cuối. Bệnh tình của bà biến chuyển nhanh đến nỗi, họ đã không thể thực hiện giao ước đó. Một tháng sau khi bà mất, ông quyết định một mình hoàn thành hành trình đấy, tin rằng bà vẫn đang đồng hành với ông.

Sau sự kiện đấy, anh quay về khách sạn, viết một ca khúc về chuyện kia. Nhưng nó quá ngắn để làm thành một bài hát hoàn chỉnh, anh quyết tâm đi tìm một câu chuyện khác.

Một buổi chiều ở Đức vào nửa năm sau đó, anh ngồi sáng tác nhạc trong phòng lounge của khách sạn. Một người phụ nữ muốn mời anh một ly rượu. Anh thấy bà khóc nên hai người ngồi lại trò chuyện. “I [his music] made women cried all the time so that’s not anything unusual” (“Âm nhạc của tôi khiến phụ nữ khóc suốt, điều đó chẳng lạ lẫm gì cho cam”), anh nói. Sau cuộc trò chuyện với người phụ nữ nọ, anh trở về phòng, viết nốt bài hát dở dang. Anh kể, người phụ nữ và vị hôn phu yêu nhau mười năm, có với nhau một mụn con, và họ sắp kết hôn. Điều gì đó đã xảy ra, người đàn ông thay lòng và đến với một cô nàng trẻ hơn bà mười tuổi. Bà đã bỏ tất cả để đi tìm thế giới của mình. Và bà đã bước vào âm nhạc của anh.

Đây là bài hát buồn nhất tôi nghe trong cả buổi tối, mặc dù nhạc của Passenger chẳng vui vẻ gì cho cam. Khi kết thúc buổi diễn, cả khán phòng hô hào “Encore Encore” khiến cả band không nhịn được phải bước ra hát tiếp. Micheal nhấp vài ngụm Whiskey trên sân khấu, ánh đèn le lói chớp tắt không thấy rõ người. Anh nói, “Bài hát đó chắc sẽ không ra mắt, đây là bí mật của họ, của tôi, và của các bạn [những người có mặt trong hội trường ngày hôm này].”

Có rất nhiều bài hát hay trong album mới của anh, “Young as the morning, Old as the sea”, nhưng người ta chỉ nhớ đến “Let her go” (not “Let it go” by the way) xưa hơn cả cũ. Micheal nói, có những bài anh mất cả một năm để sáng tác, có những bài chỉ vỏn vẹn hết 45 phút cuộc đời, như “Let her go” chẳng hạn, và anh chưa từng nghĩ rằng nó sẽ thay đổi cuộc sống của anh. Anh đã từng sợ hãi, từng thất bại, từng gục ngã, và ‘từ bỏ’ đã từng hiện hữu trong suy nghĩ của anh. “But I’ve never done that. When I saw people quietly wipe out their tears off the stage, I felt my heart beats, somebody is listening to my music, to my soul.”